Wyobraź sobie ciepły wieczór, gdy ulice katalońskich miasteczek pachną pieczonymi kasztanami. Powietrze jest chłodne, ale przyjemne — a w dłoniach trzymasz małą papierową torebkę pełną gorących 𝐜𝐚𝐬𝐭𝐚𝐧𝐲𝐞𝐬, które parzą palce i rozgrzewają serce. 🌰🍠🎃
To 𝐧𝐢𝐞 𝐇𝐚𝐥𝐥𝐨𝐰𝐞𝐞𝐧, 𝐧𝐢𝐞 𝐃𝐳𝐢𝐚𝐝𝐲 𝐢 𝐧𝐢𝐞 𝐖𝐬𝐳𝐲𝐬𝐭𝐤𝐢𝐜𝐡 Ś𝐰𝐢ę𝐭𝐲𝐜𝐡… 𝐶𝑎𝑠𝑡𝑎𝑛𝑦𝑎𝑑𝑎 to coś znacznie bardziej wyjątkowego – ciepły, pachnący dymem rytuał jesieni 🕯️🌾
Castanyadę można świętować cały październik, ale zenit obchodzony jest w noc 31 października — na przełomie października i listopada — jako swoiste nakładające się czasoprzestrzenie: dzień Wszystkich Świętych (Tots Sants) i święto natury, która przygotowuje się do zimowego snu. ⏳🌑
🍷💫 Ale Castanyada (po hiszp. catsañada) to nie Halloween z dyniami i upiorami — to bardziej cichy taniec między życiem a śmiercią, między pamięcią a smakami. W Katalonii na ulicach rozstawiane są stragany z gorącymi kasztanami (castanyes), słodkimi ziemniakami (moniatos), oraz panellets — małymi ciasteczkami migdałowymi pokrytymi orzeszkami piniowymi lub kokosem.
Wspólnie spożywa się te smakołyki, popija słodkim winem muscatel o złocistym kolorze, rozmawia, wspomina, a wieczory stają się słodsze, spokojniejsze, pełne nostalgii.
📜🕯Skąd ta tradycja?
Historia jest mglista i wielowarstwowa.
Jedna z wersji mówi, że kiedyś dzwonnicy kościelni w noc Wszystkich Świętych bili w dzwony przez całą noc, by wezwać ludzi do modlitwy za zmarłych. Praca ta była męcząca, więc jedzono kasztany i ziemniaki, by uzupełnić energię.
Inna wersja — sięgająca XVIII wieku — wiąże Castanyadę z ucztami pogrzebowymi: podczas nich rodziny gromadziły się przy ogniskach i dzieliły kasztany oraz inne jesienne plony, modląc się i pamiętając.
Pogańskie echa też są obecne: Castanyada bywa wiązana z dawnymi rytuałami święta ognia, końcem sianokosów i kultem przodków.
✨🌌 Dlaczego Castanyada ma taką moc?
Bo miesza smak i ducha, żywioł ognia i ciche przestrzenie pamięci. To jak biologiczny rytuał — wąchasz kasztany, czujesz ciepło, słyszysz płomień ognia, a jednocześnie Twoje myśli biegną ku tym, których już nie ma.
W tej nocnej ceremonii tradycja żywi się teraźniejszością i przeszłością: dzieci spotykają Castanyerę (symboliczna postać starszej pani z wózkiem kasztanów), uliczki pachną dymem, ludzie dzielą się ciepłem — wszystko w cieniu jesiennych liści i zmroku zapadającej pory roku.
🎇🔮 Z punktu widzenia psychologii to również moment przejścia. Wspólne świętowanie, wspominanie i rytuały ognia pomagają zintegrować to, co trudne — oswoić przemijanie. Współczesny człowiek odsunął śmierć na margines, schował ją w szpitalach i w ciszy ekranów. Castanyada przywraca jej twarz, ale łagodną, bliską, oswojoną — pachnącą winem i dymem.
To katharsis w rytmie natury.
🌰💫 W symbolice Castanyady wszystko jest cyklem: ziemniak to korzeń (to, co pochowane), kasztan — to, co przetrwało, a ogień — przemiana. Nawet panellets, słodkie, okrągłe ciasteczka z migdałów, mają w sobie ideę powrotu do początku: są jak małe słońca, które przypominają, że nawet w listopadzie coś się jeszcze tli.
✨📖 Można powiedzieć, że Castanyada to kataloński sposób na zrozumienie wszechświata bez słów.
Nie trzeba medytować ani czytać świętych ksiąg — wystarczy stanąć przy ognisku, wziąć kasztana w dłoń i poczuć, że to samo ciepło płynie w naszych żyłach od pokoleń.
